Leiderschap in het publieke domein: stop onnodige complexiteit

Waarom leiders meegaan in gekunstelde oplossingen

De doorlooptijd tussen een maatschappelijk vraagstuk en een oplossing is doorgaans te lang. Dit komt zelden door de inhoud van de crisis of de opgave. Het komt door het politiek-bestuurlijke mechanisme dat daarna start. Het zijn de organisatiebelangen die we willen beschermen, de 'ja, maar's' van stakeholders en de diepe managementangst voor 'wat als er iets misgaat...'.

Deze angst voor de politieke of mediale afrekening verleidt leiders tot het eisen van ondoorzichtige regels, extra controlelagen en eindeloze voorbehouden. We dekken de organisatie in tegen elke denkbare uitzondering. Vervolgens maken we onszelf wijs dat dit nodig is voor een rechtvaardig proces. Dit is geen zorgvuldigheid, maar een gebrek aan bestuurlijke én ambtelijke moed.

Het falen van risicomijdend management

Dit type gekunstelde, allesomvattende oplossingen slaat de plank in de praktijk volledig mis. Door te focussen op het dichttimmeren van elk risico, verliezen managers de inwoners, ondernemers en de werkvloer uit het oog. De regeldruk stijgt en de uitvoering loopt volledig vast.

Bovendien creëert deze risicomijdende reflex juist nieuwe, grotere problemen die er anders nooit waren geweest. Denk aan gedemotiveerde professionals, trage besluitvorming en inwoners en ondernemers die vermalen worden in de systeemwereld. Het containerbegrip ‘complexiteit’ toelaten is vaak een vluchtstrook om als leider geen kleur te hoeven bekennen.

En als je nu denkt: "ja hoor, dat is wel héél makkelijk gezegd vanaf de zijlijn", dan is deze spiegel specifiek voor jou bedoeld.

Welk leiderschap de complexiteit doorbreekt

Hoe doorbreek je als manager deze vicieuze cirkel? Het antwoord achter de zoekterm "effectief leiderschap bij de overheid" ligt in het tonen van transformationeel leiderschap via drie concrete acties:

• Bied rugdekking bij restrisico's: Accepteer dat honderd procent controle een illusie is. Geef professionals in de uitvoering de expliciete ruimte om fouten te maken en bescherm ze als het misgaat.

• Stuur op de bedoeling, niet op de vinkjes: Halveer het aantal interne rapportages en dashboards. Vraag bij elk nieuw voorstel: helpt dit de inwoner of ondernemer écht, of sust dit alleen onze eigen interne onrust?

• Faciliteer professionele autonomie: Vertrouw op de expertise van de werkvloer. Geef uitvoerders het mandaat om af te wijken van de regels wanneer de menselijke maat daarom vraagt.

Eenvoud organiseren vraagt om krachtig leiderschap. Het vraagt om het durven loslaten van de schijnveiligheid die protocollen en dikke beleidsnota's bieden. Alleen zo bouwen we aan een daadkrachtige en menselijke overheid.

Ervaar je een hoge regeldruk binnen jouw team en wil je als leider de stap zetten naar echte eenvoud en daadkracht? Laten we hierover sparren. Neem contact op voor een persoonlijke kennismaking en ontdek hoe we samen de complexiteit uit jouw leiderschapspraktijk halen.