Angst voor het oordeel van de ander? Stop zelfsabotage!

De verlammende kracht van de "Wat als..."-vraag

Gemakshalve vang ik in dit onderdeel al onze professionele angsten af in één vraag: “Wat als…” Deze ogenschijnlijk onschuldige vraag zorgt voor twijfel, terughoudendheid en risicomijdend gedrag. Binnen de overheid kan dit leiden tot een cultuur waarin we liever de veilige weg kiezen dan innovatieve oplossingen aandragen.

Niet per se fout uiteraard. In daadwerkelijk gevaarlijke situaties waarbij angst de kop op steekt, kan het zelfs levensreddend zijn. De vraag is eerder of we daarmee – vanuit onze irreële angsten – dán onze volle potentie als professional kunnen benutten.

Het antwoord is simpel: nee.

Wanneer de angst voor het oordeel regeert, regeert de status quo.

Waarom angst voor het oordeel van anderen je potentie blokkeert

Wanneer je namelijk bang bent voor het oordeel van de ander, laat je niet of niet zo snel jouw volledige IK zien. Als ambtenaar of adviseur betekent dit dat je waardevolle expertise inslikt tijdens een kritieke vergadering. Je houdt je mening achterwege uit angst om buiten de boot te vallen.

Hiermee ontneem je jezelf en de ander de kans op volledig SAMEN-ZIJN en échte synergie. Innovatie en maatschappelijke impact ontstaan immers juist door schuring, diversiteit in denken en radicale openheid. Angst dwingt ons in een professioneel keurslijf dat de creativiteit verstikt.

De vicieuze cirkel van angst en micromanagement

Wanneer je als leidinggevende binnen de overheid bang bent voor de figuurlijke stok waarmee jouw directeur of de gemeentesecretaris zou kunnen gaan slaan, heeft dat directe impact op de werkvloer. Je ontneemt jezelf de kans op eigen ont-wikkeling (oftewel het minder ingewikkeld maken).

Bovendien ontstaat het levensgrote risico dat je de uit angst geboren behoefte aan houvast vindt in het verleggen van die druk naar jouw team. Dit uit zich vaak in micromanagement, overmatige controle en indekgedrag. Je probeert elk risico uit te sluiten om zelf buiten schot te blijven, waardoor je de autonomie van je medewerkers volledig platlegt.

Waarom je onbedoeld je eigen teleurstelling organiseert

Je organiseert daarmee onbedoeld jouw eigen teleurstelling. Immers, door te handelen of nalaten – ingegeven door irreële angst – doe je jezelf én de ander tekort. Je team raakt gedemotiveerd, resultaten blijven achter en de sfeer verhardt.

Eventueel hooggespannen verwachtingen draaien dan uit op een bonte verzameling van teleurstellingen. De angst voor het oordeel heeft dan precies datgene gecreëerd waar je in de eerste plaats zo bang voor was: een suboptimaal resultaat en een deuk in je professionele reputatie.

Hoe overwin je de angst voor het oordeel in de publieke sector?

De oplossing ligt in het verschuiven van je focus: van external validation (wat vinden ze van mij?) naar internal purpose (welke maatschappelijke waarde voeg ik hier toe?). Erken de angst, maar laat deze niet langer de pen vasthouden waarmee jij je beleidsstukken schrijft of je team aanstuurt.

Zodra je leert handelen vanuit authenticiteit in plaats van defensiviteit, transformeer je niet alleen je eigen loopbaan, maar ook de organisatiecultuur om je heen. Je stapt uit de overlevingsstand en claimt de impact die je werkelijk wilt maken.

Klaar om de regie terug te pakken en te handelen vanuit jouw eigen kracht in plaats van angst? Laten we samen onderzoeken wat er voor jou mogelijk is. Plan vandaag nog een persoonlijke kennismaking en zet de eerste stap naar vrij en impactvol werken binnen de overheid.